|
ÂM THỂ THƯƠNG THƯƠNG là một âm thể được tạo thành bởi một tập họp của tám âm mà THƯƠNG là CHỦ của tập họp ---- Ví như LA THƯƠNG làm mẫu thí dụ này với tập họp 8 ÂM liền một giải [ F#. B. E. A. D. G. C. F ] mà LA là CHỦ ÂM :
Vậy là số lượng âm được dùng để tạo ra THƯƠNG THỂ chẳng những vượt qúa số lượng ngũ âm mà còn vượt cả thất âm. Không có gì phải ngạc nhiên bởi lẽ còn có âm thể khác như GIỐC THỂ đến cữu âm thành thể tức là với 12 bán âm Tây của âm giai đồng thì âm thể Giốc đã vận dụng hết 9 ---điều này nói theo cách nói của Hệ Thất âm là âm nhạc << ngũ cung >> đã << phi >> biến cốt ; còn nói theo cách nói của xã hội học thì HỆ NGŨ ÂM là một HỆ XÃ HỘI đa chế, đa chiều. Bây giờ tôi hiểu ra ngũ âm không nghèo nàn như trước đây tôi từng có mặc cảm. Cái âm hiệu FA# trong giải âm L A THƯONG nêu trên là một bộ phận cơ thể của Thương chứ không phải Thương đã vay mượn thịt da của cơ thể khác. Hỏi làm sao biết và xác định một âm thể có bao nhiêu âm thì chỉ có thể căn cứ vào vận động của hệ thống ngũ âm trên vòng la bàn âm giai. Gỉa dụ Hệ thống ngũ âm ( cung thương giốc chủy vũ ) --- tức DO VŨ là Hệ thồng với vị thế ban đầu như hình đồ dưới lthì THƯƠNG đang ở tại định vị DẬU ứng với âm LA thuộc chùm ngũ âm DO VŨ [ C.G.D.A.E ] :
Khi hệ thống tiến đến FA thì THƯƠNG ở vào vị thế cuối của chùm ngũ âm FA [ F.C.G.D.A ] :
Khi hệ thống ra khỏi LA và tiếp tục tiến lên đển khi đầu hệ thống tại DẬU thì THƯƠNG là phần đầu của chùm ngũ âm LA [ A.E.B.F#.C# ] :
Như vậy là Thương LA có 3 vị thế thuộc ba chùm ngũ âm này :
1/ [ C.G.D.A.E ] (H1) 2/ [ F.C.G.D.A ] (H2) 3/ [ A.E.B.F#.C# ] (H3)
Vì THƯƠNG phải hồi đầu theo sự hối đầu của DO VŨ ( thủy là đầu mối ngũ hành ) nên Thương thể phải lệ thuộc theo VŨ thể. Hai miền âm biến của VŨ chỉ có thể nhận được 4 âm FA, FA# ( giữa Cung - Chủy ) và LA#, SI ( giữa Thương - Vũ ) nên qui ba chùm lại chỉ còn tám âm [ F. C. G . D . A. E. B. F# ] và đấy là 8 thành phần tạo thể LA THƯƠNG :
Trên đồ vòng với 5 âm chính có các độ số : [ Thương - Vũ ] = 90 , [ Vũ - Giốc ] = 60, [ Giốc - Cung ] = 60, [ Cung - Chủy ] = 90. [ Chủy - Thương ] = 60 ; ba âm trong miền âm biến là những âm biến --- khi được dùng có thể nhấn nháy. Trên đồ thẳng bên dưới : đường gạch biểu tượng miền âm biến và âm biến được ghi ở đó.
THƯƠNG giốc VŨ.GIỐC.CUNG vũ. thương CHỦY.THƯƠNG
ÂM THỂ THƯƠNG Âm thể LA THƯƠNG với giải âm trãi từ FA# xuống FA chia thành hai nhóm ở hai miền khác nhau : miền sinh thể với 3 âm [ F#. B. E ], miền biến thể với bốn âm [ D. G. C. F ]
Hai âm SI, FA# thuộc miền SINH THỂ LA tức miền trưởng nên chi hai âm này làm cho âm thể nguyên thể LA trưởng lên với thức trường nhưng trưởng chưa hoàn toàn ( majeur hoàn toàn phải có DO# ) :
Bốn âm RE, SOL, DO, FA thuộc miền BIẾN THỂ LA tức miền tiêu nên chi bốn âm này làm cho âm thể nguyên thể LA tiêu xuống với thức thứ mà thứ hoàn toàn ( mineur vì có DO )
Khảo sát trên cho thấy âm thể LA THƯƠNG sanh ra từ cái sự tiêu đi của Âm thể LA VŨ ---- nói khác đi khi một âm thể hết đà trưởng phải tiêu xuống và cái hơi hưởng tiêu trưởng đó cảm giác được, tai nghe được, gọi tên được là THƯƠNG THỂ ---- ví như cảm giác hơi hưởng từ sau ban trưa đến hoàng hôn khi cái sáng của ngày tiêu dần xuống. Hình ảnh động của LA Majeur tiêu dần các Dièse để có âm thể nầy trưởng lên và có âm thể kia thứ xuống __ tại DO thì DO majeur mà LA mineur :
HÒA ÂM của ÂM THỂ THƯƠNG Giải THƯƠNG thể có 8 âm, sắp theo cao độ thành thang âm thẳng 9 BẬC tính đươc cung độ theo Hệ Thất :
1/ BẬC II = Quảng 2 trường 2/ BẬC II = Quãng 3 thứ 3/ BẬC IV = Quãng 4 đúng 4/ BẬC V = Quãng 5 đúng 5/ BẬC VI = Quãng 6 thứ 6/ BẬC VII = Quãng 6 trường 7/ BẬC VIII = Quãng 7 thứ 8/ BẬC IX = Quãng 8 đúng
Căn cứ theo thang bậc trên mà biết được Hoà âm của ÂM THỂ THƯƠNG có cả trường lẫn thứ. Đặc biệt là nó dùng được quãng 6 trưởng trong khi Thương thể vốn là một âm thể hoàn toàn thứ. Cũng qua đấy cho thấy Thương thể không dùng quãng 7 trưởng như âm thể mineur của Hệ Thất.
Âm thể Thương hòa hợp tốt với những bậc đó trừ bậc VII ( chữ viết tắt : m = mineur, M = Majeur )
CẤU TRÚC GIAI THỂ THƯƠNG
Vì lẽ âm thể nguyên thể Thương đóng bên trong giải âm nên chi nó trãi thể được về phía hai đàu bằng hai chiều tới lui :
Hai âm thể kế cận phải tới lui là âm thể RE và âm thể MI mà muốn tới lui nó phải lấy hai âm kề cận RE, SI cho vào âm thể nguyên thể làm phát sinh hai chùm ba này : [ A.D.E ] và [ A.B.E ]. Phát triển hai chùm ba trên theo cách toán [ A.D.E ] [ D.E.A ] [ E.A.B ] [ A.B.E ] [ D.E.A ] nghe ra được giai thể thương :
Âm thức trong mỗi chùm ba có trưởng có tiêu __ phần trưởng vận dụng âm thức trưởng của VŨ ( A2 , D2 ), phần tiêu vận dụng âm thức thứ khi VŨ tiêu ( A1 , E1 , D1 ). Cũng qua đây thấy rằng âm thể VŨ chuộng quãng 2 Majeur, còn THƯƠNG có kết hợp với quãng 4 đúng.
Nếu nói cảm giác trưởng vui, tiêu buồn thì giai thể Thương có buồn vui lẫn lộn mà buồn nhiều hơn vui. Tính chất chưa đạt trưởng đã tiêu của Thương thể hàm ý sự chưa hợp đã tan, chưa tươi đã héo, nói chung là chưa tròn vẹn nên chi cái cung này mới kêu là << cung oán >>.
Những chùm ba nêu trên tiêu biểu cho những bước giai điệu Thương để Thương tới lui với những âm thể khác và cứ theo cái hành cấp như vậy là có thể tạo ra một ĐẠI THỂ THƯƠNG cho phép vận dụng được 12 bán âm :
ĐỐI CHIẾU ÂM THỂ LA MINEUR với LA THƯƠNG Âm thể LA mineur của Hệ Thất có thêm FA# sẽ hóa ra LA Thương thể của Hệ Ngũ. Cũng chính xác nói LA mineur mang cấu trúc của LA Thương thể khi nhìn lại ba << ngoại lệ >> của âm luật Thất giành cho mineur thể mà cụ thể là La Mineur :
Ngoại lệ một : Âm thể LA mineur dùng được quãng 7 Majeur ---- cụ thể là SOL#. Ngoại lệ hai : Âm thể LA mineur dùng được quãng 6 Majeur ---- cụ thể là FA#. Ngoại lệ ba : Âm thể LA mineur dùng được quãng 5 giảm của chủ âm ---- cụ thể là MIb ---- tức quãng 5 đúng của chủ âm có thể biến đổi được đối với âm thể thứ.
TẠO HÓA không có ngoại lê, chẳng qua con người chưa thấu hiểu hết những gì Tạo Hóa dàn bày nên chi nói thế. Với ngoại lệ hai thì LA Thương đã bày ra FA# trong giải âm của nó. Còn ngoại lệ một đã rõ ràng trong cái vòng quãng 4 đúng lên của Hệ Thất thì MI là mẹ của LA mà MI sanh LA thì sao không dùng hợp âm mẹ [ Mi.Sol#.Si ] để định thể con :
Cái gọi là ngoại lệ thứ ba cho phép âm thể LA mineur dùng được âm hiệu MIb tức RE# như giai điệu dẫn dụ này :
Âm thể LA mineur trong giòng giai thể dẫn dụ trên vẫn nguyên vẹn chứ không mất thể. Trái lại cũng với giòng giai thể trên mà đem đặt trong khung sường LA Majeur thì nghe không lọt lỗ tai nên chi có lệnh cấm biến quãng 5 đúng của âm thể trưởng :
Quãng năm đúng của chủ âm âm thể trưởng như LA Majeur không thể biến đổi Quãng 5 đúng của chủ âm vì MI là âm hiệu đang giữ chức năng Định thể trong thời kỳ âm thể LA Majeur trưởng thành. LA Majeur trưởng thành rồi thì MI miễn nhiệm chức năng định thể vì LA đã ổn thể và đang trong thời kỳ tiêu xuống --- LA mineur chính là sự tiêu thể của LA Majeur nên chi có bị << biến >> cũng không ảnh hưởng gì khi âm thể trong trời kỳ tiêu thứ :
Sự tiêu thể trưởng của LA Majeur đến DO thì nghe được LA mineur, nhưng sự tiêu không chỉ dừng lại ở đó mà tiếp tục tiêu xuống trong vùng Biến Diệt của LA Majeur thể :
Âm luật gia phương Tây không biết đến ngũ hành nên không thể biết đến luật trưởng tiêu của sự vật, lại càng không ngờ rằng âm thể của âm thanh lại có trưởng tiêu và cũng không nghĩ rằng cái gọi là âm thể LA mineur là cái phần tiêu xuống của LA Majeur mà tai nghe nghe ra được :
Dẫn (2) là thời thì LA Majeur tiêu xuống trong vùng Diệt Thể LA, âm hiệu MIb = RE# dùng TỐT với LA mineur. Thực ra cái âm hiệu RE# hay MIb đó không phải do MI biến ra. MI là MI, MIb là MIb như hai điểm tháng kề cận không thể biến qua biến lại được mà sự biến chỉ là thời khí biến. Chỉ tại cái quan điểm tiện lợi đem 7 tên âm tròng vào 12 khiến gây nhiều nhầm lẫn.
Dân ca Việt Nam rất nhiều bài bản với hơi hưởng Thương, đặc biệt có một bài tân nhạc về hình thức đã vận dụng toàn bộ giải 8 âm của Thương thể là bài DUYÊN QUÊ :
BÀI TIẾP ____________________________________________________________ ÂM THỂ / HỆ LUẬN ÂM THỂ / ĐỘ DÀI ÂM THỂ / CẢM ÂM / HỢP ÂM / |
